سخن روز

به درستیکه حسین (ع) چراغ هدایت و کشتی نجات است .

لینک خبرگزاری ها
خبرگزاری ایرنا
خبرگزاری ایسنا
خبرگزاری موج
خبرگزاری تسنیم
خبرگزاری فارس
 خبرگزاری مهر
خبرگزاری تابناک 
هنر در طبیعت نهفته است و متعلق است به کسی که آن را از طبیعت استخراج کند (تولستوی)                           در تعلیمات دینی ما  و در سنت انبیاء و اولیاء درختکاری ، آبیاری و به طور کلی آباد سازی زمین و مزرعه و مرتع و پرورش دام و طیور عبادت محسوب می شود (مقام معظم رهبری )                                 همه جواب ها در طبیعت نهفته است (بل)                               بکاشتند و بخوردیم ، کاشتیم و خوردند      چو بنگری همه برزگران یکدیگریم  (مرزبان نامه)                                             درختان خشک در مسیر تند باد ها شکسته خواهند شد ، پس در مسیر زندگی انعطاف پذیر باشید .                                        اگر چه در کنار جنگل زندگی می کنی  ولی قدر درخت و چوب را بدان   ( ضرب المثل چینی )                                               برگ درختان سبز در نظر هوشیار      هر ورقش دفتری است معرفت کردگار                                        طبیعت بزرگترین دانشگاه و پر رمز و راز ترین کلاس برای بشریت است
آخرین بروزرسانی

بررسی شدت بیابان زایی در اراضی آبیاری شده با پساب تصفیه شده شهر یزد و مقایسه آن با اراضی طبیعی با بهره¬گیری از معیار خاک در مدل IMDPA

توسط : مسعود یکتافر
 کارشناس ارشد مهندسی منابع طبیعی- مديريت مناطق بياباني، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان
چکیده
از مهم­ترین مسائلی که بر کیفیت محیط­زیست جهان فشار زیادی وارد می­آورد، پدیده بیابان­زایی است. از آن جایی که آبیاری با پساب بیشترین تاثیر را بر روی خواص فیزیکی و شیمیایی خاک دارد، در این تحقیق با استفاده از مدل ایرانی ارزیابی پتانسیل بیابان زایی IMDPA)) شدت بیابان‌زایی اراضی آبیاری شده با پساب تصفیه‌خانه فاضلاب شهر یزد و اراضی طبیعی منطقه با در نظر گرفتن معیار خاک مورد بررسی قرار گرفت. شاخص­های مورد بررسی شاخص­ بافت ، درصد سنگریزه عمقی، عمق خاک و هدایت الکتریکی بود. به این منظور اراضی آبیاری شده و اراضی طبیعی به­عنوان واحدهای کاری انتخاب و نقشه­های مربوط به هر شاخص تهیه شد. در پایان از میانگین گیری هندسی شاخص­ها، نقشه حساسیت بیابان­زایی منطقه به­ دست آمد. نتایج نشان داد که در اراضی آبیاری شده با پساب، شاخص بافت خاک با میانگین وزنی 74/3 در کلاس بیابان­زایی خیلی شدید و شاخص­های هدایت الکتریکی، عمق خاک و درصد سنگریزه عمقی به ترتیب با میانگین وزنی 23/1، 1 و 1 در کلاس شدت بیابان­زایی کم قرار می­گیرند. در نهایت معیار خاک با میانگین وزنی 21/1 در کلاس شدت بیابان­زایی کم قرار می­گیرد. در اراضی طبیعی منطقه نیز شاخص درصد سنگریزه عمقی با میانگین وزنی1 در کلاس کم، شاخص عمق خاک با میانگین وزنی 06/3 در کلاس شدت بیابان­زایی شدید و شاخص­های هدایت الکتریکی و بافت خاک به ترتیب با میانگین وزنی 4 و 93/3 در کلاس خیلی شدید قرار می­گیرند. در این اراضی معیار خاک با متوسط وزنی 89/2 در کلاس شدت بیابان­زایی شدید قرار دارد. نتایج نشان می­دهد که در اراضی آبیاری شده با پساب شاخص بافت خاک و در اراضی طبیعی منطقه شاخص هدایت الکتریکی موثرترین شاخص در افزایش شدت بیابان­زایی است. همچنین با در نظر گرفتن تمامی محدوده معیار خاک با میانگین وزنی 8/2 درکلاس شدت بیابان­زایی شدید واقع شده است.
واژه­های کلیدی: بیابان­زایی، فاضلاب تصفیه شده، مدل ایرانی ارزیابی پتانسیل بیابان زایی، معیار خاك، یزد

مقدمه
بیابان­زایی عبارت است از تخریب اراضی در مناطق خشک، نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب تحت تأثیر عوامل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی و فعالیت های انسانی.  بیا بان زایی را  می توان فرآیندی دانست که طی آن بخشی از حاصل­خیزی طبیعی خاک به دلایلی همچون بهره‌برداری‌های نادرست، ماندابی شدن اراضی، شور و سدیمی شدن خاک از دست می‌رود (19). به منظور ارزیابی پدیده بیابان‌زایی تحقیقات گسترده‌ای در نقاط مختلف جهان صورت گرفته و منجر به ارائه‌ی مدل‌های منطقه‌ای زیادی شده است. به منظور بهره‌گیری از این مدل‌ها در سایر نقاط جهان نیاز است که شاخص‌ها و معیارهای آن‌ها مورد بررسی و ارزیابی مجدد قرار گرفته و با توجه به شرایط هر منطقه اصلاح شوند. به همین منظور طرح جامع کمی‌سازی معیارها و شاخص‌های تاثیرگذار بر روند بیابان‌زایی در زیست بوم‌های طبیعی کشور در سطح ملی در قالب مدل IMDPA تدوین و ارائه شد (26). با توجه به این­که در مناطق خشک و بیابانی دسترسی به منابع آب با کیفیت محدود است، استفاده بهینه از تمامی منابع آب موجود از جمله منابع آب نامتعارفو آب‌های با کیفیت نامطلوب به امری ضروری تبدیل شده است (6). در این بین استفاده از فاضلاب تصفیه شده به­منظور آبیاری اراضی کشاورزی و فضای سبز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است (10). در  سال 1999 کمیسیون اروپا طرح مدالوس را به­منظور بررسی‌های پایه‌ای در بیابان‌زایی کشورهای منطقه مدیترانه پیشنهاد نمود. در این مدل چهار شاخص شامل کیفیت خاک، کیفیت اقلیم، کیفیت پوشش گیاهی و کیفیت مدیریت به عنوان شاخص‌های اصلی بیابان‌زایی تعریف شدند (13). وانگ و همکاران (2006)، به­ بررسی بیابان‌زایی در کشور چین پرداخت. نتایج نشان داد که عوامل اقلیمی و فعالیت‌های انسانی، هر دو در فرآیند بیابان‌زایی شرکت داشته­اند (25). اسفندیاری (1388)، به بررسی بیابان­زایی منطقه طشک فارس پرداخت. براساس نتایج، منطقه مورد مطالعه در کلاس شدت متوسط بیابان­زایی قرار می­گیرد (9). دولت‌شاهی (1386)، با استفاده از مدل IMDPA به بررسی وضعیت  بیابان­زایی در جنوب گرمسار پرداخت. معیارهای مورد استفاده در این تحقیق آب، خاک، کشاورزی و پوشش گیاهی بودند. بر اساس نتایج به­دست آمده کلاس بیابان‌زایی برای کل منطقه متوسط است (7). شجاعی (1390)، با استفاده از مدل IMDPA به تعیین شدت بیابان­زایی منطقه ریگان کرمان پرداخت. نتایج نشان داد که  بیابان­زایی با درجه­های شدید تا متوسط در تمامی واحدهای­کاری به وقوع پیوسته است (23). شاکریان و همکاران (1389)، به بررسی وضعیت بالفعل بیابان‌زایی منطقه جرقویه اصفهان با استفاده از مدل IMDPA و با تأکید بر معیارهای آب، خاک و پوشش گیاهی پرداخت. نتایج نشان داد که معیار خاک بیشترین تاثیر  و معیار آب کم‌ترین تاثیر را در بیابان‌زایی منطقه داشته و وضعیت بالفعل بیابان‌زایی منطقه در کلاس متوسط قرار دارد (22). پهلوان روی و
 

- Iranian Model for Desertification Potential Assessment
2. منابع آبی نامتعارف به آن دسته از آب هايی گفته می شود که از آن ها به صورت معمول نمی توان استفاده کرد و براي به کارگیري آن ها نیاز به اعمال سیاست هاي مدیریتی و حفاظتی ویژه است.

بازدید : 134 19 دي 1396 ساعت 11:41 ق.ظ
 
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
جستجو در سایت
آخرین ویدئوها
آمار بازدید سایت
  • بازدید امروز : 1706
  • بازدید دیروز : 1690
  • بازدید این ماه : 52289